Ἀβαὶ

Οι Άβαι, επίσης γνωστές ως Άβες, Άβα και Αβαί, ήταν πόλη της αρχαίας Φωκίδας στα όρια με τη Βοιωτία, κοντά στο σημερινό χωριό Έξαρχος Φθιώτιδας. Βρισκόταν στη συμβολή των ποταμών Άσσου και Κηφισού. Την πόλη φέρεται να είχε ιδρύσει ο μυθικός βασιλιάς του Άργους Άβας, εγγονός του Δαναού και γιος του Λυγκέα και της Υπερμνήστρας, όπως αναφέρει ο Παυσανίας. Αντίθετα, κατά την άποψη του Αριστοτέλη και με πηγή τον Στράβωνα, η πόλη ιδρύθηκε από το θρακικό πρωτοελληνικό φύλο των Αβάντων, οι οποίοι αργότερα αποίκησαν την Εύβοια.

Η πόλη ήταν φημισμένη στους αρχαίους Έλληνες για τον ναό και το μαντείο της, αφιερωμένη στον Αβαίο Απόλλωνα. Σύμφωνα με τον Στέφανο Βυζάντιο, εκεί «ην μαντείον προ του εν Δελφοίς» και «πλούσιον, θησαυροίσι τε και αναθήμασι πολλοίσι κατεσκευασμένον». Οι Φωκείς, και μόνον, μετά από τη νίκη τους κατά των Θεσσαλών, είχαν αφιερώσει στο μαντείο 2.000 ασπίδες και ανδριάντες.