อจละ

อจละ หรือ อจลนาถ หรือ อารยาจลนาถ เป็นโกรธวิฆนันตกะและธรรมปาลในศาสนาพุทธ ปรากฏเป็นหลักในวัชรยานกับพุทธแบบเอเชียตะวันออกดั้งเดิมแล้ว อจละเป็นเทวดาองค์รองที่มีหน้าที่เป็นทูตหรือผู้ช่วยของพระไวโรจนพุทธะ ต่อมาอจละจึงกลายมาเป็นเทวดาที่มีจารีตบูชาตนเองในฐานะผู้กำจัดอุปสรรคหรือผู้ทำลายความชั่ว จนในที่สุดบางจารีตเชื่อว่าอจละเป็นปางโกรธ ดุร้าย ของพระไวโรจนพุทธะ, พระอักโษภยพุทธะ หรือ พระโพธิสัตว์มัญชุศรี ในคัมภีร์ยุคหลังยังปรากฏการเรียกอจละว่า จัณฑโรษณะ หรือ จัณฑมหาโรษณะ โดยสองนามหลังปรากฏมากในเนปาลและทิเบตในพุทธแบบตะวันออกนิกายเจินหยานถือว่าอจละเป็นหนึ่งในวิทยราชทั้งห้าแห่งครรภโกษธาตุ อจละจึงมีตำแหน่งที่สูงในมณฑลเรียวไก ในพุทธแบบจีน เรียกอจละว่า บู๋ด้งหมิงหวัง ส่วนในญี่ปุ่นเรียกว่า ฟูโดเมียวโอ ซึ่งเป็นการอ่านแบบ องโยมิ จากชื่อในภาษาจีน